اجتماعى باشد - كه اكيداً مورد تشويق و توصيهء اسلام است - مىگذارد و ميان زهد و تقوا به مفهوم بودايى و مسيحى كه هريك از عبادت و فعاليت را به يك دنياى جداگانه مربوط مىداند و زهد و تقواى اسلامى كه عبارت است از علوّ نظر و پاكى و طهارت نفس فرق نمىنهد و يا نمىخواهد فرق نهد . از همه عجيب‌تر پيش كشيدن بحث قضا و قدر است كه به پيروى از اروپاييان آن را عامل انحطاط مسلمين مىشمارد . بهتر اين بود لااقل اين بحث را به كسانى كه تخصصى دارند واگذار مىكرد . اين بنده در رسالهء « انسان و سرنوشت » به اندازهء لازم دربارهء قضا و قدر به مفهوم اسلامى آن و تأثير و يا عدم تأثير آن در انحطاط مسلمين بحث كرده است ، و آن رساله چاپ شده و در اختيار خوانندگان محترم اين كتاب است . در كتابهاى درسى دبستانى و دبيرستانى كم و بيش همين طرز تفكر تبليغ مىشود . كمتر كتاب كلاسيك را مىتوان يافت كه وارد اين بحث شده باشد و اين طرز تفكر را تبليغ نكرده باشد . ما نمونه‌اى از يك كتاب دبيرستانى نقل و به همان اكتفا مىكنيم . در جغرافياى سال دوم دبيرستان ، تحت عنوان « جغرافياى انسانى ايران » مىنويسد : « تأسيس و ايجاد دانشكدهء پزشكى جندى شاپور ( در خوزستان ) در زمان ساسانيان نمودار توجه عميق ايرانيان به مسائل علمى بوده . به‌طور قطع كتب و رسالات پرارزشى در آن زمان به وسيلهء ايرانيان تدوين گرديده است كه متأسفانه بر اثر حملات بيگانگان از بين رفته و اكنون فقط اسامى بعضى از آنها به يادگار مانده است . تسلط عرب بر ايران در حيات علمى و ادبى ما تأثير عميقى داشته است ، زيرا از يك سو قسمت اعظم آثار علمى و ادبى و هنرى ما را محو و نابود ساخت و از سوى ديگر مهاجمان زبان و خط خود را آنچنان بر ما تحميل كردند كه بسيارى از دانشمندان ايرانى مانند ابن مقفّع ، محمد زكرياى رازى ، ابوعلى سينا ، ابوريحان بيرونى ، ابونصر فارابى ، امام محمد غزالى و حكيم عمر خيام نيشابورى آثار علمى و ادبى فراوانى به زبان عربى منتشر ساختند . از قرن سوم هجرى كه بر اثر مجاهدات و مبارزات دليرانهء مردم ايران كشور ما استقلال خود را باز يافت ، زبان كنونى اعتبار فراوانى گرفت و گويندگان و نويسندگان